Wiele osób sadzi tuje, nie zastanawiając się, czy są one drzewami, czy krzewami. A ma to znaczenie – zwłaszcza wtedy, gdy trzeba je pielęgnować, odpowiednio prowadzić albo… zastanowić się nad ich ewentualną wycinką. Poniżej znajdziesz praktyczny poradnik, który w przystępny sposób wyjaśnia, jak klasyfikuje się różne gatunki tui, kiedy przepisy traktują je jak drzewa i czy w razie potrzeby konieczne będzie pozwolenie na ich usunięcie.
Czy tuja zalicza się do drzew?
Tuja (żywotnik) należy botanicznie do rodziny cyprysowatych, a w naturze większość gatunków osiąga rozmiary typowe dla drzew. W swoim naturalnym środowisku tuje mogą dorastać nawet do 20–30 metrów, co jednoznacznie wskazuje, że należą do roślin drzewiastych.
W ogrodach w Polsce spotyka się jednak głównie odmiany ozdobne, które – w zależności od rodzaju – mogą przyjmować formę niewysokich krzewów, średnich drzewek lub wysokich żywopłotów. Dlatego często można odnieść wrażenie, że tuje to „krzaki”, bo wiele odmian rośnie powoli, tworzy zwarte korony i nie osiąga imponującej wysokości.
W praktyce:
- botanicznie większość tui to drzewa,
- ogrodowo część odmian prowadzi się i traktuje jak krzewy, szczególnie miniaturek lub odmian kulistych.
Wszystko zależy więc od odmiany oraz tego, jak roślina została uformowana przez właściciela.
Kiedy tuja traktowana jest jak drzewo?
Choć w amatorskich rozmowach tuje często określa się jako krzewy, przepisy prawa mają własną definicję, która nie zawsze pokrywa się z potocznym nazewnictwem.
W polskich przepisach za drzewo uważa się roślinę, której pień powyżej 5 lat ma określoną minimalną średnicę. W przypadku wycinki kluczowy jest obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm od ziemi. Jeżeli obwód przekracza wartości określone w rozporządzeniu, roślina jest traktowana jak drzewo – niezależnie od tego, czy popularnie mówi się o niej „krzew”.
Dla właścicieli tui oznacza to, że nawet jeśli roślina wygląda jak krzew w ogrodzie, przepisy mogą uznać ją za drzewo, jeśli:
- posiada jeden wyraźnie zarysowany pień,
- osiągnęła odpowiednią grubość pnia,
- rośnie dłużej niż kilka lat i przestała być typową rośliną krzewiastą.
W praktyce większość odmian kolumnowych, jak 'Smaragd’ czy 'Brabant’, z czasem wytwarza pień i potrafi znacznie przekroczyć minimalne progi, przez co formalnie mogą zostać zakwalifikowane jako drzewa.
Czy trzeba pozwolenie na wycięcie tui?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez właścicieli ogrodów. Odpowiedź zależy od obowiązujących przepisów i wielkości rośliny.
W Polsce właściciel prywatnej nieruchomości może usunąć większość roślin bez pozwolenia, ale istnieją wyjątki. Jeśli tuja została uznana za drzewo (z powodu obwodu pnia powyżej odpowiednich kryteriów), mogą pojawić się ograniczenia.
Przepisy przewidują konieczność zgłoszenia wycinki, gdy drzewo:
- ma odpowiedni obwód pnia na wysokości 5 cm,
- nie jest młodą rośliną,
- nie zostało posadzone w ramach nasadzeń kompensacyjnych,
- nie znajduje się na terenach chronionych.
Jeżeli tuja ma formę krzewiastą i rośnie w grupie krzewów, zwykle nie wymaga zgłoszenia. Natomiast tuje o silnym, drzewiastym pokroju – zwłaszcza kilka metrów wysokości z wyraźnym pniem – często podlegają tym samym zasadom, co inne drzewa.
Dlatego przed wycinką warto:
- Zmierz obwód pnia 5 cm nad ziemią.
- Sprawdź lokalne przepisy gminne, ponieważ niektóre samorządy mają dodatkowe regulacje.
- Upewnij się, czy roślina nie rośnie na terenie objętym ochroną przyrody.
- W razie wątpliwości skontaktuj się z urzędem gminy, aby uniknąć kary.
Czy tuja w ogrodzie powinna być traktowana jak drzewo czy jak krzew?
Choć wiele tui w warunkach przydomowych zachowuje formę gęstych krzewów, z czasem mogą one przeobrazić się w rośliny drzewiaste. Z punktu widzenia pielęgnacji ma to znaczenie – odmiany drzewiaste warto regularnie formować, pilnować odległości od ogrodzeń oraz kontrolować wielkość, by nie zacieniały nadmiernie sąsiednich działek.
Tuje w formie krzewiastej (np. odmiany kuliste) rzadko osiągają duże rozmiary, dlatego są łatwiejsze w prowadzeniu. Ich pielęgnacja jest prostsza, a ryzyko związane z późniejszymi formalnościami jest minimalne.
Jak rozpoznać, z którą formą tui masz do czynienia?
Możesz to ustalić na podstawie trzech cech:
- Pokrój – jeśli roślina rośnie w jednym pniu, najprawdopodobniej stanie się drzewem; jeśli ma wiele pędów od ziemi, pozostanie krzewem.
- Odmiana – kolumnowe odmiany częściej tworzą jeden pień, kuliste pozostają krzewami.
- Wiek – im starsza tuja, tym większa szansa na rozwój pnia.
Znając swoją odmianę, łatwiej przewidzieć, jak będzie wyglądała za kilka lat i jaką formę przyjmie.
Źródło: www.biznesnet.pl
